Przysłona i migawka
Fotografia to malowanie światłem na materiale światłoczułym. Cała sztuka polega na dostarczeniu odpowiedniej ilości światła do prawidłowego naświetlenia zdjęcia, czyli tak zwana ekspozycja. I to zagadnienie omówimy w tym rozdziale.
Przysłona
Jak łatwo się domyśleć aparat fotograficzny przypomina ludzkie oko, które posiada rogówkę (soczewka) tworzącą obraz w siatkówce składającej się z milionów światłoczułych komórek. Za rogówką mamy tęczówkę, zmniejszającą lub zwiększającą swoją średnicę w zależności od natężenia padającego na nią światła. I taką tęczówką w obiektywie aparatu jest przysłona, której otwór zwiększamy lub zmniejszamy by dostarczyć odpowiednią ilość światła do poprawnej ekspozycji obrazu. Liczby przysłony (f) przybierają wartości od f1 do f 22 a nawet 32. Im większa jest liczba przysłony tym mniejszy jest jej otwór i przepuszcza mniej światła
Jak wpadli na takie a nie inne wartości? Wartość f 16 oznacza, że średnica otworu przysłony stanowi 1/16 ogniskowej obiektywu, analogicznie
f 8 będzie 1/8
Każdy kolejny większy otwór przesłony będzie wpuszczał na film/matrycę dwa razy więcej światła od poprzednika, czyli przysłona f 2,8 przepuści dwa razy więcej światła niż f 5,6.
Praktycznie sprawa wygląda tak, że w piękny słoneczny dzień na plaży lub ośnieżonej górskiej polanie, gdzie natężenie światła jest duże, wskazania światłomierza zasugerują użycie przesłony f 22. Jeśli znajdziemy się w gęstym lesie, lub na ocienionej przez wieżowce ulicy aparat może nam zaproponować wartość f 5,6. A jeżeli przyjdzie nam do głowy zrobić zdjęcie w pomieszczeniu bez użycia lampy błyskowej, gdzie dla materiału światłoczułego światła naprawdę jest mało wskazania będą krzyczały f 2,8. Podane sytuacje i wartości to tylko przykłady, do pomiaru ekspozycji używajcie światłomierza a nie cudzych sugestii. O kreatywnym wykorzystaniu przysłony dowiecie się w dalszych rozdziałach.
MIGAWKA
Znajduje się przed materiałem światłoczułym, do którego ma wpuścić światło w dokładnie określonym czasie. Najczęściej czasy otwarcia migawki są tak krótkie, że to tylko mignięcie przed filmem czy matrycą stąd też nazwa tego urządzenia. Czasy otwarcia migawki to ułamki sekundy np. 1/500 sekundy oznaczona w aparacie 500, 1/250 sekundy to na skali 250. Jak najbardziej mogą być czasy 1s i dłuższe, ale tych bez statywu nie radzę używać.
W dobrych warunkach oświetleniowych wspomniana nadmorska plaża w słoneczny dzień będzie wymagała krótkich czasów naświetlania np. 1000 (1/1000 sekundy) 500 (1/500 sekundy) a gdzieś gdzie światło nie dochodzi z taką intensywnością czas naświetlania materiału światłoczułego musi być odpowiednio dłuższy np. 125 czy 80.
Więcej informacji o wykorzystaniu otwarcia migawki znajdziecie się tutaj:
Ekspozycja – pomiar naświetlenia.
Jeśli czytacie ten poradnik to zapewne, dlatego, że nie chcecie korzystać tylko z funkcji oznaczonej na kółku trybów zielonym prostokątem. Pracuję na aparatach firmy Canon stąd głównie rysunki oparte są na rozwiązaniach tej firmy. Kółko nastawcze canonowskiej lustrzanki wygląda podobnie jak to na zdjęciu. Wspomniany zielony prostokąt to pełna automatyka ustawiania ekspozycji, nie mamy wpływu na wybrany przez aparat czas i przysłonę a przecież nie po to mamy lustrzankę by nie mieć „wpływu „. W tym trybie nie wszystkie funkcje lustrzanki działają – lampa błyskowa włącza się, kiedy chce tego aparat a nie my, punkt ustawiania ostrości to też jedyna niepodważalna decyzja aparatu. Jedyne, co możecie zrobić to wykadrować obraz w wizjerze. Bardziej kreatywna jest funkcja:
P – automatyka aparatu sama dobiera czas i przysłonę. Jednak kółkiem nastawczym możemy przesuwać i zmieniać kombinację czasu i przysłony. Mamy też możliwość ręcznego włączania wbudowanej lampy błyskowej i kontrolę nad automatyką ustawiania ostrości.
TV ( w Nikonie S) - preselekcja migawki – w tym trybie sami wybieramy czas, jaki jest potrzebny dla uzyskania zamierzonego efektu a aparat dobiera odpowiednią wartość przysłony, która z wybranym przez nas czasem pozwoli poprawnie naświetlić zdjęcie.
Na przykładach widać, że przy krótkim czasie 1600 jadący pociąg wyszedł ostro, napisy na czole pociągu są czytelne. Dłuższy czas - 40 – przy znacznie wolniej jadącym pociągu powoduje poruszenie, napisy są mniej czytelne.
AV (w Nikonie A) - preselekcja przysłony – w tym przypadku wymuszamy wartość przysłony a automatyka aparatu dobiera odpowiedni czas migawki. Tej półautomatycznej funkcji używamy, kiedy chcemy mieć wpływ na głębię ostrości.
zastosowany otwór przysłony jest dość duży, co powoduje mniejszą głębię ostrości. Brzozy na pierwszym planie są rozmyte, siatka za drzewami prawie nierozpoznawalna.
w tym przypadku otwór przysłony jest bardzo mały co znacznie zwiększa głębie ostrości. Kora brzóz z pierwszego planu jest czytelna. Ostro odwzorowane jest drzewo zza siatki.
M - tryb manualny – korzystając z tego trybu sami dobieramy przysłonę i czas migawki. Wspomaga nas wbudowany w aparacie światłomierz. W wizjerze, jaki widzimy na dolnym rysunku mamy skalę od -2 do +2. Kółkiem nastawczym zmieniamy wartości przysłony i czasu tak aby wskaźnik ustawił się centralnie miedzy tymi dwoma wartościami.
Wskaźnik wędrujący w lewym kierunku od centrum osi informuje nas o niedoświetleniu ewentualnego zdjęcia. W takiej sytuacji musimy albo wydłużyć czas migawki albo zwiększyć otwór przysłony.
Jeśli wskaźnik przesunie się w prawo oznacza to, że zdjęcie będzie prześwietlone i należy zmniejszyć otwór przysłony lub długość czasu naświetlania.
Prawidłowo ustawiona ekspozycja
Jako kolejny etap poznania zagadnień fotografii proponuję przyjrzeć się światłoczułości
Udostępnij :
